OGÓLNE ZASADY NAWOŻENIA LOTNISK

Zielony pas

Punktem wyjścia do przygotowania dobrego lotniska trawiastego jest wybór odpowiedniego stanowiska. Kryterium wyboru musi być nie tylko ukształtowanie terenu, lecz także ocena podstawowych cech agrochemicznych gleby. Analiza chemiczna gleby przed założeniem lotniska jest szczególnie ważna w przypadku nieużytków, ze względu na wieloletnie zaniedbania, których skutki mogą być bardzo różne - począwszy od wyczerpania składników mineralnych, na silnym zakwaszeniu powierzchniowej warstwy skończywszy.

Bardzo ważne jest rozpoznanie właściwości podłoża pod względem zakwaszenia, ponieważ w warunkach niskiego odczynu zdecydowanie zmniejsza się dostępność niektórych składników mineralnych (fosforu, magnezu, molibdenu) oraz uruchamiają się toksyczne związki glinu, które uszkadzając cały system korzeniowy wydatnie zaburzają wzrost niektórych gatunków traw. Ponadto aby regulacja odczynu była efektywna wymagana jest niezbędna ingerencja w profil glebowy (wymieszanie gleby), co wiąże się z kolei ze zniszczeniem darni. Należy przy tym pamiętać, że odkwaszanie gleby jest procesem przebiegającym jedynie w określonym przedziale czasu, a na efekty trzeba zwykle czekać co najmniej kilka miesięcy. Dokonując regulacji odczynu na lotnisku trawiastym warto wybrać nawóz o dłuższym okresie działania, zawierający magnez. Uwaga ta dotyczy szczególnie miejsc, w których dominują gleby lekkie. Powyższe kryterium spełniają nawozy węglanowe, oparte o wapienie, kredę nawozową, magnezyt czy dolomit. Najłatwiej dawkę nawozu wapniowego ustala się na podstawie pomiaru odczynu gleby i odniesieniu uzyskanego wyniku do odpowiedniej kategorii agronomicznej gleby (metoda opracowana przez instyticję jaką jest Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa; potrzebne dane zawarte są w dwóch tabelach, powszechnie dostępnych na stronach ODR-ów i IUNG). Na etapie zakładania lotniska warto zadbać o odpowiednie zaopatrzenie gleby w niezbędne składniki mineralne, które są mało mobilne w profilu glebowym i wymagają wymieszania z warstwą powierzchniową gleby (fosfor). W takim przypadku bardzo dobrze działają nawozy fosforowe o zróżnicowanej szybkości działania, oparte  o częściowo rozłożony fosforyt, a zawierające oprócz (NPK) jeszcze inne ważne składniki drugoplanowe, takie jak wapń i siarka (grupa Lubofos). Jak wynika z badań naukowych trawy bardzo dobrze wykorzystują składniki mineralne z tego typu nawozów. Dobór nawozu i dawki składników wynikają rzecz jasna z analizy gleby. Od tego jak duża jest zasobność gleby w poszczególne składniki zależy relacja K/P w nawozie. Przykładowo: w sytuacji gdy stanowisko jest ubogie w potas i średnio zasobne w fosfor (w praktyce zdarza się to dość często) wybieramy nawóz o względnie dużej ilości potasu względem fosforu

Zakładając, że jednym z ważnych wymogów  jakie  stawiane  są  lotniskomW sytuacji, gdy mamy już do czynienia z funkcjonującym lotniskiem trawiastym plan nawożenia wykonujemy na podstawie oceny wizualnej oraz analizy chemicznej gleby lub/i materiału roślinnego. W pierwszym przypadku wymagane jest pewne doświadczenie osoby dokonującej lustracji  znajomość objawów niedoboru podstawowych składników mineralnych. Zdecydowanie lepiej jest jednak reagować wcześniej, aby nie dopuścić do wystąpienia niedoborów składników. W tym celu przynajmniej raz na 3-4 lata należy dokonać analizy gleby na zawartość przyswajalnych form fosforu i potasu (metoda Egnera-Riehma), magnezu   (metoda Schachtschabela), mikroelementów (w 1M HCl) oraz odczynu. W przypadku natomiast azotu mineralnego ocenę taką należy wykonać co roku, wczesną wiosną. Badania takie wykonują Stacje Chemiczno-Rolnicze w całej Polsce. Dopiero na podstawie wykonanych analiz chemicznych podejmujemy decyzję o nawożeniu, dokonujemy ustalenia dawki i wyboru nawozu.

Zakładając, że jednym z ważnych wymogów  jakie  stawiane  są  lotniskom trawiastym jest ich odpowiednie wyrównanie i gęstość darni, należy zwróć szczególną uwagę zwłaszcza na następujące aspekty:

1. Roślinność trawiasta będzie odpowiednio funkcjonować (pobierać wodę i składniki mineralne) tylko w warunkach odczynu lekko kwaśnego i obojętnego (w zależności od składu gatunkowego roślin). Jak zaznaczono wcześniej regulacja odczynu jest wskazana przed założeniem lotniska. Zakwaszanie gleby jest jednak procesem, który zachodzi w każdej glebie. Zatem jeśli lotnisko już funkcjonuje i stwierdzimy konieczność redukcji zakwaszenia gleby, pogłównie stosujemy tylko małe dawki wapna węglanowego (w dawce 0,5 -  0,8 t CaO/ha), aż do momentu uzyskania satysfakcjonującego odczynu. Bardzo dobre efekty daje też stosowanie dostępnych na rynku nawozów zawierających łatwo przyswajalne wapń i magnez, składniki działające stabilizująco na odczyn gleby (nawóz wapniowo-magnezowy; producent Luvena S.A.)

2. Odpowiednia gęstość runi jest efektem krzewienia się traw. Proces ten jest stymulowany w pierwszej kolejności przez azot i fosfor  stąd konieczność utrzymywania poziomu zawartości tych składników na odpowiednim poziomie jest stymulowany w pierwszej kolejności przez azot i fosfor  stąd konieczność utrzymywania poziomu zawartości tych składników na odpowiednim poziomie. Fosfor stosunkowo wolno przemieszcza się w profilu glebowym, dlatego składnik ten można z powodzeniem zastosować jesienią (z myślą o kolejnym sezonie; zalecane są superfosfaty, Lubofos PK). Jeśli nośnikiem fosforu jest nawóz wieloskładnikowy z azotem wtedy nawożenie wykonujemy wczesną wiosną. W przypadku azotu należy przyjąć dość ogólną zasadę, że nawożenie rozpoczynamy wraz z wiosennym ruszeniem wegetacji roślin, a następnie zabieg ten powtarzamy co 6-8 tygodni. Dobór nawozu odgrywa rolę drugorzędną. Można stosować zarówno nawozy stałe (saletry: amonową, wapniową, potasową lub saletrzaki) jak i płynne (roztwór mocznika, RSM). W zależności od częstości koszenia lotniska, łączna dawka azotu w jednym sezonie wegetacji roślin powinna wynosić około 100  140 kg N/ha, przy czym pierwsza dawka powinna być największa. Jeśli lotnisko jest intensywnie deszczowane podany przedział wartości należy zwiększyć o 25%. Stosowanie dużych dawek azotu poprawia wprawdzie dodatnie efekty „wizualne” ale jednocześnie sprawia, że rośliny są bardziej podatne na choroby oraz zwiększa się częstotliwość koszenia lotniska

3. Efektywne krzewienie, będące efektem działania azotu, pośrednio jest stymulowane przez składniki kształtujące efektywność nawożenia azotem, takie jak potas, siarka, magnez i mikroelementy. Należy zatem przyjąć zasadę aby w miarę możliwości używać nawozów zawierających wymienione składniki mineralne. Warto wiedzieć, że wszystkie wymienione wyżej składniki wydatnie poprawiają zdrowotność roślin

4. Aby roślinność trawiasta efektywnie gospodarowała wodą, na całym obszarze lotniska, konieczne jest dobre odżywienie potasem  ma to szczególne znaczenie, gdy na danym terenie występuje duża zmienność glebowa (widoczne „place, kępy trawy” o różnej dynamice wzrostu). Dawkę potasu ustalamy w oparciu o analizę gleby, a optymalnym terminem stosowania tego składnika jest wiosna. Możliwe jest częściowe wykonanie nawożenia potasem jesienią, lecz tylko w sytuacji gdy stosujemy nawóz wolniej działający, a podglebie jest mało przepuszczalne.

5. W sytuacji, gdy zauważymy na lotnisku pojawiające się żółte place (chlorozy), a wiemy, że poziom nawożenia azotem jest wystarczający, zwracamy uwagę na siarkę i/lub magnez. W takim przypadku najlepiej wykonać oprysk siedmiowodnym siarczanem magnezu (stężenie 5%, dawka 50 kg nawozu/ha). W razie potrzeby zabieg ten można powtórzyć po 2-3 tygodniach.

dr inż. Jarosław Potarzycki